Nhiều bậc phụ huynh cho rằng tiền bạc là vấn đề của người lớn nên ít khi chia sẻ cho con cái vì sợ sẽ gây ra những áp lực cho con. Tuy nhiên khi trao đổi về vấn đề này là một phần quan trọng trong việc nuôi dưỡng các kỹ năng cần thiết trong tương lai, giúp trẻ trở nên có trách nhiệm và cảm nhận được vị trí của mình trong gia đình. Vậy làm thế nào để ba mẹ và con cái có thể trao đổi về tài chính gia đình một cách hiệu quả, hãy cùng UPO tham khảo thông qua bài viết dưới đây nhé!

Có nên để trẻ biết tình hình tài chính của gia đình hay không?

Có nên để trẻ biết tình hình tài chính của gia đình hay không? Câu trả lời là có. Ba mẹ vẫn thường che dấu các khó khăn về tài chính để tránh con cái phải suy nghĩ nhiều. Họ cho rằng con vẫn chưa có đủ nhận thức để hiểu các vấn đề này, đồng thời các bậc phụ huynh có thể cũng không muốn trả lời hàng trăm câu hỏi phát sinh của con. Tuy nhiên điều này chưa hẳn có thể mang lại lợi ích cho sự phát triển của con.

Theo kết quả cuộc nghiên cứu của Action for Children cho thấy 30% trẻ em lo lắng về việc gia đình mình liệu có đủ tiền để sống thoải mái, thậm chí tỉ lệ này tăng lên 47% ở những trẻ có nguồn thu nhập thấp.

Việc một số phụ huynh không nói chuyện về tiền bạc với trẻ cũng là một điều bình thường. Kết quả khảo sát của T.Rowe Price năm 2017 cho biết 69% cha mẹ miễn cưỡng chia sẻ về vấn đề tài chính với con, nhưng trong đó chủ có 23% trẻ em nói rằng chúng thường nói chuyện với ba mẹ về vấn đề này. Trong một số trường hợp, nếu ba mẹ không trao đổi với con có khả năng khiến các bé suy nghĩ và khiến vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn so với thực tế.

Các bậc phụ huynh hãy bắt đầu trò chuyện với con về những vấn đề nên nói và chưa nên nói sao cho thích hợp với sự tiếp thu của con. Giống như nhà trị liệu tâm lý, người dẫn chương trình Amy Morin giải thích: “Mặc dù bạn không muốn tạo gánh nặng cho trẻ bằng những vấn đề tầm cỡ của người lớn nhưng trẻ lại gặp phải căng thẳng. Vì vậy, giả vờ mọi thứ đều tuyệt vời trong khi chúng không hề hữu ích. Việc chia sẻ tình huống với trẻ em để chúng hiểu chuyện gì đang xảy ra là điều lành mạnh nhưng điều quan trọng là không cung cấp cho họ nhiều thông tin hơn mức họ có thể xử lý.”

Một số tips giúp bố mẹ và trẻ cùng nhau tiếp cận khó khăn tài chính của gia đình dễ dàng hơn

Ba mẹ hãy tham khảo những lời khuyên dưới đây để nói chuyện với trẻ về tiền bạc ở mức nhất định để không khiến chúng bị choáng ngợp.

Đừng né tránh vấn đề

Trẻ em tuy chưa có nhiều kinh nghiệm về các vấn đề xảy ra với gia đình nhưng chúng cũng khá thông minh và vẫn có thể nhận ra những nguy cơ ảnh hưởng đến chi tiêu của gia đình thông qua những sự thay đổi cảm xúc, sự thay đổi trong thói quen chi tiêu hoặc bán đi những tài sản có giá trị cao. Chúng có thể không biết rõ tình hình về những thứ mình thấy nhưng có thể cảm nhận được điều gì đó sắp xảy ra.

Việc để cho trẻ em hoàn toàn không biết gì về khó khăn tài chính của gia đình có hại nhiều hơn là có lợi. Trẻ sẽ không có khả năng chủ động, dẫn đến sự sợ hãi, chưa chuẩn bị tâm lý và khó thích nghi với những sự thay đổi mới. Thậm chí có thể mất lòng tin với người thân và trở nên bi quan hơn. Cho dù vấn đề khó khăn như thế nào, ít nhất hãy cố gắng đơn giản vấn đề nhất có thể để trẻ dễ nắm được tình hình. Bên cạnh đó ba mẹ cũng cần là người hiểu rõ vấn đề để có thể truyền tải chính xác và có thể giải đáp các thắc mắc của con.

Một số gia đình rơi vào tình trạng không đủ khả năng chi tiêu vào cuối tháng, ba mẹ cần tìm hiểu lý do để vừa nói chuyện được với con cũng như tìm ra cách giải quyết khó khăn.

Mở lời bằng cách đưa ra các câu hỏi

Một cách phù hợp để bắt đầu cuộc trò chuyện với trẻ em về các khó khăn tài chính gia đình chính là dùng những câu hỏi. Ban đầu có thể thăm dò xem con có cảm nhận được những gì đang xảy ra gần đây không cũng như suy nghĩ về vấn đề đó như thế nào.

Tình huống cụ thể như bình thường gia đình sẽ cùng nhau đi nhà hàng vào những buổi cuối tuần nhưng đột nhiên tần suất của hoạt động này giảm xuống 1- 2 tháng một lần. Khi đó trẻ sẽ cảm nhận được sự thay đổi và ba mẹ nên hỏi để nắm bắt cảm nhận của con. Hoặc khi đại dịch Covid -19 bùng nổ, hãy hỏi con biết những thông tin gì về đại dịch này, có hậu quả hoặc gây ra khó khăn gì cho cuộc sống gia đình. Từ đó ba mẹ cũng dễ dàng giáo dục cho con kiến thức về đời sống đồng thời tự chủ động hạn chế các chi tiêu không cần thiết.

Chọn thời điểm hợp lý

Sẽ chẳng ai muốn tiếp nhận thông tin hoặc trao đổi nghiêm túc về một vấn đề khi tâm trạng không tốt, bị ốm, mệt mỏi hoặc đói bụng. Đặc biệt ở trẻ em sẽ thể hiện sự khó chịu một cách rõ ràng. Bất cứ khi nào ba mẹ có vấn đề cần trao đổi với con, điều quan trọng chính là thời gian và địa điểm hợp lý. Khi con ở trong trạng thái tốt, tâm trạng vui vẻ, đầy đủ sức khoẻ và tinh thần tích cực, đồng thời buổi gặp mặt diễn ra ở một nơi rộng rãi hoặc nơi trẻ cảm thấy thích thì hiệu quả của cuộc đối thoại sẽ tốt hơn. Việc lựa chọn thời điểm hợp lý không phải là quá khó, chủ yếu dựa vào mức độ quan sát và thấu hiểu của phụ huynh với con.

Cuộc trò chuyện phù hợp với lứa tuổi của trẻ

Vấn đề tiền bạc thường khoa có thể phù hợp với tất cả trẻ em, vì thế khi đề cập đến vấn đề này cần có sự thay đổi linh hoạt để thích hợp với độ tuổi của con. Những thông tin bạn trao đổi với một đứa con học cấp 3 sẽ khác với những điều dành cho trẻ học tiểu học. Điều này phụ thuộc vào khả năng thấu hiểu và mức độ đóng góp của trẻ vào tình hình tài chính của gia đình.

Nếu con mới chỉ bắt đầu đi học thì không thể cùng ba mẹ trao đổi về các khoản đầu tư hay bảo hiểm xã hội, lương hưu. Những vấn đề có thể chia sẻ trong cuộc trò chuyện này sẽ có xu hướng thiên về đưa ra những giải pháp để con có thể hỗ trợ ba mẹ giải quyết khó khăn tiền bạc. Khi trẻ đã học cấp 3 thì vấn đề này cần được bàn bạc sâu rộng hơn bởi điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, quá trình học tập và đặc biệt là khoảng thời gian tương lai gần chuẩn bị thi đại học. Con đã lớn nếu hiểu được “nỗi lòng” của ba mẹ còn có khả năng hỗ trợ đóng góp trực tiếp vào giải quyết tình trạng thiếu thốn hiện tại. Ba mẹ hãy cân nhắc những điều sẽ nói với con sao cho phù hợp, khiến trẻ tự nhận thức thay đổi hành vi của mình sao cho phù hợp, hỗ trợ được cho ba mẹ nhưng cũng không bị quá áp lực bởi điều đó.

Chọn từ ngữ và giọng điệu phù hợp

Một điều ba mẹ cần lưu ý khi trao đổi về vấn đề tiền bạc với con chính là từ ngữ và giọng điệu. Các bậc phụ huynh cần sử dụng những từ ngữ thích hợp để vừa thông báo về tình hình với con, đồng thời đưa ra giải pháp thực hiện và cả lời động viên. Có thể nói :” Chúng ta nên tiết kiệm tiền, không nên mua những thứ không quá cần thiết và khi tình hình ổn thoả hơn có thể đáp ứng nhu cầu đó sau.” Giọng điệu và lời nói của ba mẹ cần giữ được sự bình tĩnh vốn có, nếu có sự sợ hãi hay lo lắng cũng khiến trẻ cảm nhận được và bị ảnh hưởng. Thái độ của ba mẹ khi gặp vấn đề cũng chính là thứ khiến trẻ bị ảnh hưởng. Nếu ba mẹ cứ luôn than vãn rằng không có tiền, không có đủ khả năng chi trả sẽ làm cho trẻ nơm nớp lo sợ về sự nghèo khó.

Khi ba mẹ cởi mở chia sẻ bí mật về tài chính gia đình giúp con cảm thấy được mình cũng là một thành viên trong gia đình thực thụ. Ngay cả khi phải cắt giảm một số nhu cầu không cần thiết, trẻ thậm chí còn dần dần chủ động và khám phá ra những kỹ năng mới, những ngành nghề kinh doanh để góp phần cải thiện khó khăn.

Hãy để trẻ đặt câu hỏi

Ngoài việc đặt câu hỏi để biết suy nghĩ của con, ba mẹ cũng cần lưu ý không nên nói quá nhiều vì có thể khiến con bị choáng ngợp và không tiếp thu kịp. Thay vào đó, hãy để trẻ trở nên chủ động, gợi ý để trẻ đưa ra câu hỏi. Thông qua đó ba mẹ có thể biết khả năng nhìn nhận vấn đề của con ra sao, những suy nghĩ và điều con chưa rõ để giải đáp kịp thời. Để trẻ đặt câu hỏi là một phương pháp hay để xem và đánh giá những gì com đang suy nghĩ.

Đưa ra các kế hoạch tích cực và hợp lý

Sau khi trao đổi về tình hình khó khăn tài chính, việc cả gia đình cùng nhau lập kế hoạch để giải quyết vấn để là rất cần thiết. Vấn đề này thường rất căng thẳng, do đó ba mẹ nên giữ được tâm lý tích cực để đưa ra quyết định sáng suốt và làm gương cho con. Hãy trấn an con về những giải pháp mà ba mẹ chuẩn bị đưa ra, cùng nhau thảo luận về cách điều chỉnh chi phí chi tiêu hợp lý, cách tiết kiệm và gia tăng thu nhập sao cho phù hợp với độ tuổi và trách nhiệm của mỗi người. Khuyến khích trẻ tham gia vào kế hoạch chung là điều nên làm. Ví dụ có thể hỏi trẻ để đưa ra những phương án giúp tiết kiệm chi phí cho những buổi dã ngoại, tăng thu nhập nhờ vào tiêu thụ đồ cũ, đồ ít khi dùng tới hoặc nếu có khả năng có thể kinh doanh những đồ handmade.

Cho dù con bao nhiêu tuổi cũng cần có tinh thần tham gia vào kế hoạch chung. Điều đó khiến trẻ biết suy nghĩ, học cách xử lý vấn đề và cảm nhận được bản thân là một mảnh ghép trong gia đình. Một số biện pháp ba mẹ có thể tham khảo như điều chỉnh các nhu cầu chi tiêu hợp lý như dịch vụ di động, hạn chế lãng phí điện, nước. Xây dựng các quỹ khẩn cấp thông qua tiết kiệm hằng ngày, tạo thói quen suy nghĩ để chi tiêu hợp lý.

Biến vấn đề thành cơ hội học tập

Việc tiếp xúc với các kiến thức về tiền bạc và nắm bắt tình hình kinh tế của gia đình chính là cơ hội tuyệt vời để con bắt đầu học cách quản lý tiền và chi tiêu hợp lý. Ba mẹ nên cho phép con đồng hành và hỗ trợ trong hành trình giải quyết vấn đề chi tiêu trong gia đình.

Bé có thể tham gia vào việc lập ngân sách đơn giản, lên danh sách đồ dùng cần mua, thức ăn, vật dụng cần cho 1 tuần. Hãy để con lập thói quen sắp xếp thứ tự ưu tiên cho các món đồ cần mua, giúp trẻ xác định được những thứ “cần” và “muốn”. Ngoài ra bé còn có cơ hội học về cách quản lý chi tiêu. Ba mẹ cần nhắc bé kiềm chế khi chi những khoản không cần thiết. Nếu con muốn mua một món đồ chơi nằm ngoài kế hoạch chi tiêu, thay vì xin ba mẹ thì con có thể tự tiết kiệm tiền tiêu vặt hoặc kinh doanh nhỏ để tự mua.

Những khó khăn này lại chính là cơ hội học tập cho cả gia đình. Theo một nghiên cứu của Personal Capital cho biết:” Những trẻ em có trao đổi với ba mẹ về khủng hoảng hoặc khó khăn tài chính có đến 72% có tình trạng tài chính tốt hơn so với những người chưa được trao đổi về vấn đề này với ba mẹ.” Ông cũng cho biết rằng chỉ có khoảng 40% trẻ em xác nhận được ba mẹ nói chuyện về tình hình tài chính suy giảm.

Tiếp cận và thảo luận nhu cầu mong muốn

Khi gia đình cần cố gắng hạn chế chi tiêu, một trong những điều cần làm chính là khiến trẻ em nhận ra là sự khác biệt giữa nhu cầu và mong muốn. Nhu cầu chính là những thứ rất cần thiết cho cuộc sống, không thể thay đổi hoặc bị thiếu. Ngược lại mong muốn là những thứ không quá quan trọng, có cũng được và không có cũng không có gì ảnh hưởng lớn. Việc giáo dục cho trẻ phân biệt 2 định nghĩa trên góp phần không nhỏ vào việc phát triển tư duy, giúp con trưởng thành hơn, hiểu chuyện và biết trân trọng đồng tiền.Trao đổi về nhu cầu và mong muốn của con để lên kế hoạch chi tiêu hợp lý

Đừng ngại bày tỏ cảm xúc

Những cuộc trao đổi về tiền bạc thường gây ra rất nhiều căng thẳng và lo lắng cho mọi người. Trẻ em cũng có khả năng bị ảnh hưởng bởi những cảm giác lo lắng, sợ hãi về tương lai. Vì vậy việc đồng cảm và thể hiện cảm xúc chân thành với con là điều hết sức quan trọng, góp phần trấn an trẻ.

Bên cạnh đó ba mẹ nên chia sẻ về những dự định trong tương lai để cải thiện thu nhập và cân đối chi tiêu. Đồng thời giúp con học cách xử lý những cảm xúc tiêu cực hiệu quả, thay vì trốn tránh thì hãy mạnh mẽ đối diện và suy nghĩ theo hướng tích cực.

Chi phí sinh hoạt tăng cao, con bước vào độ tuổi học đại học, đáp ứng những nhu cầu cần thiết hay các tình huống đột xuất đều có thể xảy đến làm cho quỹ tài chính của gia đình thay đổi. Dù vấn đề tiền bạc nào xảy đến cũng cần sự thẳng thắn, cởi mở của các thành viên trong gia đình dù là ba mẹ hay con cái. Nói chuyện với con về tình hình tài chính trong gia đình là một cách để nhanh chóng tìm ra giải pháp, đồng thời nâng cao tinh thần đồng lòng vượt qua khó khăn. Phụ huynh chỉ cần nhớ phải trao đổi những mức độ của vấn đề sao cho phù hợp với độ tuổi và khả năng của con để mang lại hiệu quả giao tiếp và xử lý vấn đề được tốt nhất.

Ngoài những phương pháp gợi ý giúp ba mẹ và trẻ em tiếp cận được vấn đề tài chính của gia đình, phụ huynh hãy tham khảo khoá KidUP của trung tâm giáo dục kỹ năng UPO. Được biết đến với mục tiêu tạo ra môi trường lành mạnh, hoà đồng, cung cấp những kiến thức về kỹ năng cần thiết cho sự phát triển của trẻ em như khả năng giao tiếp, khả năng đàm phán, cách ứng xử với người khác và với xã hội. Và đặc biệt không thể không kể đến mục tiêu giáo dục về tài chính, nhận biết giá trị của đồng tiền, cách sử dụng tiền và tiết kiệm tiền hợp lý. Hy vọng bài viết vừa rồi có thể trả lời được câu hỏi có nên trao đổi với trẻ về tình hình kinh tế gia đình hay không? Đồng thời bài viết còn mang đến những tips hiệu quả để vấn đề giao tiếp về tiền bạc giữa ba mẹ và con diễn ra được thuận lợi.
.

trường đào tạo kỹ năng UPO

cho thanh thiếu niên từ 10-16 tuổi

đăng ký sớm

Nha Trang

Hà Nội / Đà Nẵng

Tác giả/Tham vấn: LÊ ĐẶNG MINH NHẬT

Founder - CEO Công Ty CP Tiềm Năng Vô Hạn UPO

Thầy Lê Đặng Minh Nhật là nhà đào tạo, nhà nghiên cứu tâm lý giáo dục vời hơn 10 năm giảng dạy và đào tạo hơn 30.000 học viên toàn quốc. Thầy cũng là nhà huấn luyện và tư vấn cho đội ngũ nhân sự và khách hàng của các tập đoàn và doanh nghiệp: FPT, PQC hospitality, J&T express, Amyra, ILA, RMIT, AIA EXCHANGE, Chubb Life, Global Media…

"Giáo dục nào đâu phải là quần áo để khoác lên cho đẹp, bởi giáo dục vốn dĩ là khơi dậy cái đẹp từ bên trong mỗi đứa trẻ" chính là châm ngôn của thầy trong giáo dục con trẻ.