Dạy con tiết kiệm – Xây dựng tư duy độc lập tài chính cho bé

Dạy con cách tiết kiệm đóng vai trò quan trọng không kém so với dạy con cách kiếm tiền. Việc cung cấp nhiều cách thức giúp con cân bằng tài chính cá nhân sẽ giúp con mang đến tâm lý chủ động, linh hoạt và có thể sẵn sàng hơn khi đến giai đoạn tự lập.

Hiểu đúng về tiết kiệm để dạy con

Trước khi giáo dục về một vấn đề nào đó, trước tiên cần phải hiểu rõ nội dung của vấn đề. Bố mẹ cũng cần hiểu đúng về tiết kiệm để cho con một cái nhìn chính xác nhất.

Tiết kiệm được hiểu là khoản tiền được tích lũy trong một khoảng thời gian và không được dùng với mục đích chi tiêu cho hiện tại. Tiết kiệm bao gồm những hành động như cất giữ, hạn chế chi tiêu, giảm bớt hao tổn trong việc sử dụng tiền nong và những tài sản liên quan.

Nhận thức của trẻ em đối với vấn đề tiết kiệm tiền còn rất hạn chế, ba mẹ chắc chắn sẽ mất một thời gian rất dài để định hướng tư duy và hành vi khi dạy con về tài chính.

Tuy nhiên các bậc phụ huynh cần phải chú ý phân biệt cho con hiểu sự khác nhau giữa tiết kiệm và hà tiện, bủn xỉn. Hà tiện dùng để chỉ những người tiết kiệm một cách thái quá, thậm chí không dám chi đến những khoản rất nhỏ nhặt. Ranh giới giữa hà tiện và tiết kiệm rất mong manh.

Lợi ích của việc dạy trẻ tiết kiệm tiền từ nhỏ

Sẽ là một điều rất tốt khi con học được cách tiết kiệm từ nhỏ, vì thế ba mẹ nên giáo dục kỹ năng này cho con càng sớm càng tốt. Việc tiết kiệm mang đến rất nhiều lợi ích cho con:

Học được cách trân trọng đồng tiền

Tiết kiệm là một trong những cách giúp con hiểu được tầm quan trọng của đồng tiền, để biết được đôi lúc trong cuộc sống sẽ có những lúc túng thiếu. Không chỉ sử dụng hợp lý mà còn dành ra một khoản tiết kiệm để dùng khi cần thiết.

Hình thành lối sống giản dị, hài hoà

Nhu cầu của con người không bao giờ là đủ khi bạn kiếm được nhiều tiền hơn kéo theo các nhu cầu chi tiêu cũng sẽ tăng cao. Việc tiết kiệm từ sớm sẽ tạo cho con thói quen chi tiêu có chừng mực, giữ những nhu cầu trong cuộc sống ở mức vừa đủ. Từ đó các con sẽ có thời gian tập trung vào những đam mê khác, nuôi dưỡng một tâm hồn bình dị, không cần phải đua đòi chạy theo những cám dỗ, giúp bản thân có một tinh thần thoải mái, không bị gò bó, áp lực.

Hiện thực các kế hoạch trong tương lai

Đôi khi trong cuộc sống của trẻ cũng có những sự niềm đam mê, có con đường mới muốn theo đuổi. Với lối sống tiết kiệm, con sẽ có đủ điều kiện tài chính để hỗ trợ cho nhu cầu của mình, có thể mua những đồ dùng cần thiết, tham gia những khóa học trau dồi bản thân hoặc đầu tư cho kế hoạch của mình. Khi con biết tiết kiệm từ sớm, thời gian để thực hiện những ước mơ của con sẽ không còn xa.

Sử dụng cho tình huống khẩn cấp

Một lợi ích vô cùng quan trọng của việc tiết kiệm chính là dùng trong những lúc cấp bách. Trẻ con có thể chưa có quá nhiều nhu cầu cá nhân bởi vì đã có gia đình chăm lo, tuy nhiên một số trường hợp con vẫn nên có khoản dự phòng lỡ trường hợp ba mẹ không ở cạnh. Ví dụ khi con đi chơi xa với lớp cũng cần thêm khoản tiền mua đồ kỉ niệm hoặc mua thêm quà về cho người thân, mua quà sinh nhật cho bạn hay đôi khi ba mẹ đi vắng nhà nhưng có việc đột xuất chưa về kịp,…

Giúp con giải trí

Nhu cầu giải trí giống như một liều thuốc chữa lành trong cuộc sống mỗi người kể cả người lớn hay trẻ em. Khi có tiền tiết kiệm, con sẽ không cần quá phân vân khi lựa chọn những món đồ chơi yêu thích hay đi chơi cùng bạn bè. Vào những dịp đặc biệt con cũng có thể tự thưởng cho mình những món quà.

Giúp con trở thành một người biết tự lập

Nhiều bậc phụ huynh luôn có sự lo lắng rằng con mình chưa có khả năng tiêu tiền, sợ con làm mất tiền hoặc phung phí cho những điều không thực sự giá trị. Tuy nhiên càng cho trẻ làm quen và tiết kiệm tiền từ sớm sẽ tích luỹ cho bé kiến thức, khả năng tính toán linh hoạt và chủ động.

Cách dạy con tiết kiệm tiền thông minh trong độ tuổi mầm non

Vậy bắt đầu độ tuổi nào nên dạy cho con tiết kiệm tiền? Câu trả lời chính là ở độ tuổi mầm non. Đây là khoảng thời gian con bắt đầu tiếp xúc với thế giới bên ngoài và học hỏi kiến thức, não bộ cũng đã bắt đầu phát triển và tạo điều kiện cho con tiếp thu tốt hơn. Dưới đây là một số phương pháp thích hợp để giáo dục trẻ mầm non tiết kiệm tiền.

Bỏ lợn tiết kiệm

Heo đất không còn là thứ xa lạ đối với mỗi đứa trẻ, hầu hết các bé đều được ba mẹ mua cho một con heo để có thể dành dụm tiền. Ở độ tuổi này bé chỉ có thể hiểu đơn giản khi heo nặng lên tức là đã đầy tiền và mục đích chính là dùng tiền trong heo để sử dụng. Hãy dặn bé mỗi ngày đều tiết kiệm tiền, có thể không quá nhiều nhưng làm liên tục sẽ hình thành thói quen tốt. Ba mẹ cũng nên để con tự bảo quản tiền thay vì giữ hộ, điều này sẽ khiến con tự tin hơn, có cảm giác tự lập và có trách nhiệm hơn với số tiền của mình. Việc tạo cho trẻ thói quen bỏ lợn tiết kiệm mỗi khi nhận được tiền vừa giúp bé hiểu khái niệm dự phòng vừa tạo động lực giúp bé biết ước mơ. Ba mẹ có thể tạo sự thú vị bằng cách nói với con rằng heo đất giống như một loại thú cưng để con nuôi, bỏ càng nhiều tiền vào heo thì nó sẽ được no bụng và vui vẻ.

Lập kế hoạch tiết kiệm với mục tiêu cụ thể

Một trong những cách để con kiên trì tiết kiệm chính là giúp con đặt ra mục tiêu cụ thể. Hãy hỏi con về sở thích và mục tiêu trong tương lai để cùng tạo nên kế hoạch tiết kiệm hợp lý, khi có mục tiêu để làm động lực thì việc tiết kiệm sẽ đảm bảo diễn ra lâu dài và nghiêm túc hơn. Việc lập ra kế hoạch với mục tiêu cụ thể còn tạo cơ hội cho bé thực hành cách phân chia tài chính sao cho hợp lý.

Ví dụ con đặt ra mục tiêu trong vòng 1 tháng có thể mua bộ đồ chơi mô hình, 4 tháng mua được một chiếc xe đạp hay lâu hơn nữa là 1 năm sẽ có tiền lì xì cho ba mẹ hay đầu tư kinh doanh những thứ nhỏ lẻ. Bé cần phải tính toán về số tiền tiết kiệm mỗi ngày để phù hợp với mục tiêu đề ra, từ đó các vấn đề tài chính không còn quá xa lạ với các bé nữa.

Xem thêm: Dạy con cách tiêu tiền thông minh – Cẩm nang cho bố mẹ!

Cha mẹ làm gương

Con có thể học cách tiết kiệm qua những lời dạy của ba mẹ nhưng sẽ không hiệu quả bằng việc làm theo tấm gương của phụ huynh. Chính vì thế ba mẹ cần trở thành tấm gương tốt cho con, hạn chế mua sắm những đồ dùng không cần thiết và đặc biệt là mua hàng online. Dù các con chưa được trưởng thành nhưng vẫn có thể nhìn nhận được việc mua hàng trên internet. Con sẽ không hiểu được những hoá đơn mua sắm hàng ngày của ba mẹ nhưng hãy vận dụng các tình huống hàng ngày để nói chuyện về tiền bạc với con sao cho dễ tiếp thu nhất. Khi dần lớn lên, con sẽ có nhận thức tốt hơn nên nếu ba mẹ bắt con phải tiết kiệm nhưng bản thân lại tiêu xài phung phí sẽ khiến trẻ mất niềm tin và không làm theo.

Biến việc tiết kiệm trở nên thú vị!

Việc tiết kiệm đôi khi cũng trở nên nhàm chán và khó khăn vì nhiều trẻ không có đủ kiên nhẫn trong một thời gian dài, do đó ba mẹ có thể nghĩ ra các phương án giúp việc tiết kiệm trở nên thú vị hơn. Thay vì dạy con cách tiết kiệm thông qua để dành tiền, ba mẹ có thể tạo ra những thử thách cho con thực hiện, mỗi khi hoàn thành con sẽ có được một phiếu thưởng hay một sticker, mỗi phiếu như vậy con có thể đổi được một món quà nhỏ, một buổi đi chơi hay thậm chí là thời gian xem tivi. Ngoài ra, khi con muốn sở hữu những món quà lớn hơn cần nhiều phiếu hơn nữa. Cách này giúp con tiết kiệm được những phiếu nhỏ để đổi lại được món quà to hơn.

Cho con hiểu rõ thứ mình “muốn” và thứ mình “cần”

Để gia tăng khoản tiền tiết kiệm và tránh tình trạng tiêu xài phung phí, ba mẹ hãy giải thích để con hiểu rõ thứ mình “cần” và “muốn”. “Cần” là những nhu cầu, đồ dùng không thể thiếu trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày nên sẽ được ưu tiên hơn ví dụ như gạo, thịt cá, đồng phục đi học,… “Muốn” là những nhu cầu phát sinh, bắt nguồn từ sở thích cá nhân và có cũng được không có cũng không sao như bánh kẹo, đồ ăn vặt, đồ chơi,…

Với số tiền nhất định, hãy phân tích cho bé hiểu nếu mua đồ chơi thì con sẽ mất đi một quyển sách hay một cây bút. Như vậy bé sẽ hình thành được thói quen suy nghĩ kỹ trước khi mua sắm, đồng thời bé cũng hiểu nếu muốn mua được món đồ mình thích cần phải tiết kiệm cho đến khi đủ tiền mua.

Dạy trẻ cách tiết kiệm tiền lứa tuổi 6 – 9

Với mỗi độ tuổi khác nhau con sẽ có cách tiếp nhận, suy nghĩ và hành động khác nhau. Chính vì vậy khi con ở khoảng 6 – 9 tuổi, ba mẹ nên giáo dục nâng cao hơn cho bé về những cách khác để tiết kiệm tiền.

Qua các trò chơi rèn luyện con tiết kiệm tiền thông minh

Có một số trò chơi hỗ trợ việc rèn luyện thói quen tiết kiệm tiền thông minh như Monopoly, The Game of Life và Rich Dad Cashflow for Kids. Những trò chơi này giúp cho việc học hỏi của bé trở nên thú vị và sinh động hơn, giúp bé dễ tiếp thu kiến thức. Game đầu tư Cashflow được mệnh danh là trò chơi tư duy tài chính số 1 thế giới cùng với bộ sách Cha giàu cha nghèo. Trò chơi mô phỏng thế giới thu nhỏ với vòng tuần hoàn đầu tư liên quan đến tài chính trong suốt đời người. Thông qua Cashflow, các bé sẽ học được tư duy tài chính, cách quản lý tiền bạc và tư duy đầu tư để sinh ra lợi nhuận. Trò chơi này mang lại nhiều lợi ích và theo như lời tác giả nói rằng “Số lần bạn chơi Cashflow thực sự sẽ tỷ lệ thuận với độ giàu có của bạn”.

Dạy con cân nhắc và lựa chọn các sản phẩm thay thế tiết kiệm hơn

Một trong những chìa khóa giúp việc tiết kiệm hiệu quả hơn đó là lựa chọn các sản phẩm hợp lý hơn. Khi cùng con đi mua sắm, ba mẹ có thể lấy ví dụ trực tiếp vè các món đồ tương tự nhau nhưng được áp dụng chương trình khuyến mãi sẽ mang lại lợi nhuận cho người mua nhiều hơn. Hãy luôn nhắc nhỡ trẻ việc so sánh giá giữa các mặt hàng và giữa các cửa tiệm với nhau là rất cần thiết. Ngoài ra bé có thể học cách mua hàng trực tuyến để có nhiều ưu đãi hơn.

Ví dụ khi mua một món đồ trên sàn thương mại điện tử, vào những ngày sale sẽ được giảm giá nhiều hơn, ngoài ra còn có thể miễn phí vận chuyển và giao đến tận nhà. Hình thức mua sắm online đang được nhiều người lựa chọn vì tính tiện lợi và tiết kiệm của nó. Các sản phẩm bán ở đây được giảm giá rất nhiều, thậm chí có thể áp dụng các voucher nên mọi người có thể mua với giá rẻ, tiết kiệm chi phí hơn.

Bên cạnh đó, khi đi chợ hoặc đi siêu thị, ba mẹ còn có thể dạy con cách phân tích giá cả để lựa chọn được sản phẩm có giá thích hợp. Tại một số chợ, bé có thể trả giá cho món đồ mình muốn mua. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn là cơ hội cho trẻ nâng cao khả năng giao tiếp, tính toán chi tiêu linh hoạt hơn.

Xem thêm: Dạy con kiếm tiền với 7 hoạt động cực ĐƠN GIẢN và NĂNG ĐỘNG

Thưởng cho con khi con đạt mục tiêu tiết kiệm

Trong quá trình cùng con lập mục tiêu và tạo thói quen tiết kiệm, ba mẹ có thể tạo động lực thêm cho con bằng cách tặng phần thưởng khi con đạt được mục tiêu tiết kiệm nào đó. Việc tiết kiệm sẽ không mang được nhiều giá trị ngay trước mắt mà cần thời gian lâu dài, do đó bé dễ bị chán và từ bỏ. Tạo nên những phần thưởng mỗi khi con đạt được một mục tiêu tiết kiệm nhất định giúp con hứng thú hơn và tiếp tục duy trì thói quen  tiết kiệm.

Dạy con tiết kiệm tiền khi con 10 – 18 tuổi – Gửi tiết kiệm ngân hàng

Khi con đủ tuổi trưởng thành, ba mẹ có thể đưa con đến ngân hàng để tìm hiệu về việc gửi tiết kiệm và thông tin về lãi suất ngân hàng. Sau một thời gian dài những khoản tiền tích góp được sẽ nhiều nên và những biện pháp truyền thông sẽ không còn phù hợp nữa. Việc mở sổ tiết kiệm tại ngân hàng sẽ giúp con có cái nhìn lớn hơn về tiền bạc, ngoài ra còn có thể sinh lời từ chính khoản tiền tiết kiệm đó. Ở độ tuổi này, những kiến thức về lãi suất và tài chính nâng cao là vô cùng cần thiết để bé có thể định hình về dự định trong tương lai. Tìm hiểu về lãi suất còn giúp bé tránh được những vấn đề về vay nợ, thẻ tín chấp hoặc thế chấp, hạn chế bị người khác dụ dỗ vay vốn không hợp lý.

Việc dạy trẻ tiết kiệm tiền từ nhỏ quả thật không dễ dàng, điều đó cần phải thực hành và rèn luyện suốt một quá trình dài mới có thể tạo thành thói quen. Tùy vào trình độ tiếp thu và độ tuổi mà ba mẹ xem xét những cách giáo dục sao cho phù hợp . Mong rằng những chia sẻ trên đây có thể cung cấp thông tin cần thiết cho phụ huynh trong việc dạy con tiết kiệm tiền.

trường đào tạo kỹ năng UPO

cho thanh thiếu niên từ 10-16 tuổi

đăng ký sớm

Nha Trang

Hà Nội / Đà Nẵng

Tác giả/Tham vấn: LÊ ĐẶNG MINH NHẬT

Founder - CEO Công Ty CP Tiềm Năng Vô Hạn UPO

Thầy Lê Đặng Minh Nhật là nhà đào tạo, nhà nghiên cứu tâm lý giáo dục vời hơn 10 năm giảng dạy và đào tạo hơn 30.000 học viên toàn quốc. Thầy cũng là nhà huấn luyện và tư vấn cho đội ngũ nhân sự và khách hàng của các tập đoàn và doanh nghiệp: FPT, PQC hospitality, J&T express, Amyra, ILA, RMIT, AIA EXCHANGE, Chubb Life, Global Media…

"Giáo dục nào đâu phải là quần áo để khoác lên cho đẹp, bởi giáo dục vốn dĩ là khơi dậy cái đẹp từ bên trong mỗi đứa trẻ" chính là châm ngôn của thầy trong giáo dục con trẻ.