Nhận thức của trẻ 3 tuổi – Những cột mốc đáng chú ý!!!

3 tuổi là lứa tuổi thú vị của trẻ khi con đã có thể bước đi và thực hiện các thao tác phức tạp hơn, con trẻ giai đoạn này hầu hết sẽ đối mặt với cách kiểm soát cảm xúc. Vì vậy đây là thời điểm quan trọng để phát triển nhận thức ở trẻ. Cùng tìm hiểu nhận thức của trẻ 3 tuổi trong bài viết dưới đây.

Những thay đổi về nhận thức của trẻ 3 tuổi

Khi trẻ 3 tuổi, trẻ bắt đầu có những nhận thức rõ ràng hơn, đây là thời điểm “vàng” để giúp con phát triển nhận thức, tính cách. Tuy nhiên, trước khi tìm phương pháp giáo dục con trẻ, bố mẹ cần biết được những thay đổi nhận thức của trẻ trong thời gian này để có thể định hướng, giáo dục phù hợp cho con.

• Nhận thức về thời gian: Vấn đề về thời gian chưa thật sự quan trọng đối với bé ở độ tuổi sơ sinh, tuy nhiên khi lên 3 bé đã có thể nhận thức về nó. Bé bắt đầu tìm hiểu về quá trình hoạt động của mình và mọi người xung quanh. Bé sẽ quen với các hoạt động thường ngày, ví dụ như bé có xu hướng đợi bố đi làm về vào mỗi buổi chiều tối hoặc đợi đến thời gian ăn cơm vào mỗi bữa. Bé có thể biết được một số định nghĩa như “sớm”, “muộn”, “bây giờ”,… Đồng thời những vấn đề về tần suất là một khó khăn dành cho bé, ví dụ bé sẽ cảm thấy khó hiểu vì rác chỉ được xe dọn 1 lần cho suốt 1 ngày,… Ở độ tuổi này trẻ chỉ mới bắt đầu nhận thức về thời gian, ví dụ bé có thể trả lời mình 3 tuổi, nhưng trẻ vẫn chưa thể biết khái niệm về tuổi cũng như không biết thế nào là một năm.

• Giải quyết vấn đề: Lúc này bé có thể nhận thức một số vấn đề và giải quyết chúng một cách đơn giản. Ví dụ bé muốn chơi quả bóng bé có thể giải quyết bằng cách đổi món đồ chơi của bé để lấy quả bóng đấy. Việc giải quyết vấn đề tốt vẫn là một việc khó đối với trẻ, trẻ 3 tuổi chỉ có thể nhận thức và giải quyết vấn đề theo những suy nghĩ đơn giản. Vì vậy đừng lo lắng hay la mắng bé nếu bé giải quyết vấn đề chưa được tốt, thay vào đó hãy chỉ cho bé biết rằng bé sai ở điểm nào và cần thực hiện như thế nào.
• Biết quan sát, nhìn nhận sự khác nhau của một số vật: Bé 3 tuổi đã có thể nhận thức và so sánh đơn giản, bé có thể quan sát và nhận ra một số điểm khác nhau của các đồ vật. Ví dụ bé có thể nhận biết sự khác nhau của 2 viên đá, 1 viên thì trơn nhẵn còn 1 viên thì gồ ghề, góc cạnh nhiều.
• Học về nguyên nhân và kết quả: Lên 3 bé có thể nhìn nhận một số sự việc xảy ra xung quanh trẻ. Trẻ biết được mở tủ lạnh thì sẽ cảm thấy lạnh, kéo ghế lê dưới mặt sàn sẽ tạo ra âm thanh, lắc chai nước sẽ tạo bọt,…
• Suy nghĩ logic hơn: Trẻ bắt đầu suy nghĩ sự vật sự việc một cách logic hơn, trẻ có thể nhìn nhận từ vật này sang vật khác hoặc từ việc này đến việc khác. Ví dụ trẻ có thể nhận biết được những vật có hình dạng và kích thước giống nhau. Những suy nghĩ này chỉ dừng ở mức độ đơn giản nhưng lại rất quan trọng trong thời gian phát triển của trẻ. Bố mẹ cũng cần hỗ trợ con suy nghĩ logic nhiều hơn.
• Phát triển thêm vấn đề mới nhờ những gì điều đã biết: Trẻ bắt đầu học hỏi và phát triển lên mỗi ngày, đặc biết trẻ biết ứng dụng những gì đã biết đã làm để phát triển thành những hành động, vấn đề mới. Một ví dụ dễ nhận thấy nhất, nhiều trẻ lên 3 tuổi sau khi biết xem hoạt hình trên tivi, trẻ sẽ tiếp tục học, quan sát để có thể điều khiển, mở hoạt hình để xem.
• Đặt câu hỏi: Bé bắt đầu nhận thức mọi việc xung quanh và có nhiều câu hỏi, nghi vấn cho các hiện tượng, sự vật xung quanh mình. Chính vì vậy bố mẹ cần giải thích cho trẻ một cách rõ ràng.
• Nhận biết không gian và bản thân: Trẻ 3 tuổi đã có thể nhận biết được một số hành động, cơ thế và không gian của bản thân. Ví dụ trẻ biết được mình đang ở trên cao hoặc thấp hơn so với mức độ bình thường.
• Hiểu được quy luật trình từ: Bé 3 tuổi có thể đã học và nhận biết được quy luật trình tự, bé có thể sắp xếp các vật từ bé đến lớn hoặc từ cao đến lớn. Lúc này bố mẹ có thể dạy bé những kỹ năng đơn giản như xếp hàng và chờ đợi đến lượt mình.
• Xác định màu sắc: Bé có thể đọc tên và xác định được ít nhất 6 đến 8 màu sắc trở lên.
• Tưởng tượng và đóng vai: Bé 3 tuổi có thể tham gia vào những mẩu chuyện nhỏ, đóng vai những nhân vật quen thuộc. Bố mẹ có thể dễ dàng nhận thấy điều này khi con chơi và nói chuyện với các đồ chơi như búp bê, gấu bông, siêu nhân,… Lúc này trẻ sẽ phát triển trí tưởng tượng rất tốt, vì vậy nếu có thể hãy chơi những trò chơi đóng vai với bé nhiều hơn. Bố mẹ có thể cho trẻ vào vai lính cứu hỏa để dạy trẻ cách dập lửa, hoặc cho trẻ nhập vai thành một bác sĩ nha khoa để học cách giữ răng miệng sạch sẽ,…

• Ghép đồ vật: Bé có thể ghép được các đồ vật đơn giản như bộ đồ chơi ghép hình, miếng ghép hình ảnh đơn giản từ 6 đến 8 miếng ghép.
• Nhìn nhận những hình ảnh tượng trưng: Bé lên 3, những nhận thức của bé bắt đầu phát triển tốt hơn, trong đó có việc nhìn nhận một việc, sự vật, hình ảnh để tượng trưng ra những vật, sự việc khác. Ví dụ bé có thể chơi lắp ráp và dùng các khối, mảnh ghép để tạo thành một “ngôi nhà”.
• Hiểu được sự khác biệt giữa người lớn và trẻ nhỏ cũng như giữa bản thân bé với em bé nhỏ hơn: Bé bắt đầu nhận biết được bản thân mình khác với người lớn và với em nhỏ hơn. 
• Bắt đầu nhận biết các con vật và biết được sự khác biệt giữa chúng và con người: Bé lên 3 tuổi sẽ bắt đầu nhận thức, cảm thấy tò mò với mọi thứ xung quanh, đặc biệt là đối với các con vật xung quanh. Lúc này bé có thể nhận biết một số con vật đơn giản, đồng thời biết được sự khác nhau giữa động vật và con người. Ví dụ con chó sẽ có 4 chân, 1 cái đuôi, và 2 đôi tai ngắn, có bộ lông dài và con người thì khác, không có lông dài, không có đuôi và chỉ có 2 chân,….
• Tường thuật lại một câu chuyện: Bé 3 tuổi đã bắt đầu nhận thức và ghi nhớ một vài sự việc, bé có thể kể lại một câu chuyện hoặc chỉ một phần của câu chuyện.
• Làm theo sự chỉ dẫn, mệnh lệnh: Bé có thể làm theo những chỉ dẫn hoặc mệnh lệnh đơn giản với 3 phần.
• Đếm số: Bé 3 tuổi cũng có thể đếm và hiểu được quy luật của vài con số.
• Xác định biển báo và một số hình ảnh, nhãn quen thuộc: Bé 3 tuổi có thể hiểu được một số biển báo cơ bản như biển báo dừng, đèn tín hiệu giao thông hoặc tên của chính trẻ.
• Phân loại: Bé 3 tuổi có thể phân loại một số đồ dùng cơ bản theo mục đích sử dụng, ví dụ như bé có thể phân loại các đồ chơi của trẻ bỏ vào rổ, và quần áo bỏ vào tủ.

Tuy nhiên, hãy nhớ rằng không phải tất cả trẻ em đều phát triển những kỹ năng giống nhau với tốc độ như nhau. Những phát triển về nhận thức bên trên chỉ nhằm mục đích thông tin chung để bố mẹ có thể tham khảo và có định hướng giáo dục rèn luyện cho trẻ. Ngoài ra, nếu bố mẹ lo lắng về sự phát triển của con trẻ, hãy cho con gặp bác sĩ để được tư vấn chi tiết nhất.

Xem thêm: Cách dạy trẻ nhận thức chậm – Cẩm nang đồng hành cùng con

Làm thế nào để giúp con 3 tuổi tiến bộ về mặt nhận thức hơn từng ngày?

3 tuổi là một bước ngoặt lớn cho trẻ, trẻ vừa bước ra khỏi giai đoạn sơ sinh và chuyển tiếp lên giai đoạn mầm non. Lúc này trẻ bắt đầu nhận thức nhiều hơn, cảm xúc nhiều hơn, nên bố mẹ cần quan tâm và giáo dục con tốt hơn. Trong giai đoạn này, nhiều trẻ vẫn chưa thể kiểm soát được cảm xúc của bản thân, bé có thể quá cáu giận, la hét, đập phá,… khiến nhiều bố mẹ không biết nên làm gì. Đây là thời điểm bố mẹ nên giáo dục và giảng dạy con tốt nhất để con có thể phát triển tiến bộ về mặt nhận thức cũng như tư duy, tính cách.

Dành thời gian trò chuyện với trẻ mỗi ngày

Như đã biết, khi trẻ 3 tuổi, trẻ đang phát triển về mặt nhận thức, suy nghĩ cũng như là tình cảm. Bé chưa có thể phân biệt, biểu đạt và hiểu rõ từng loại cảm xúc của bản thân cũng như người khác. Chính vì vậy bố mẹ cần dành thời gian để trò chuyện cùng con mỗi ngày để biết con cảm nhận ngày hôm nay như thế nào, khuyến khích con nói lên suy nghĩ của mình. Đừng lo lắng nếu con không hiểu cảm xúc của bố mẹ, khi con lắng nghe bố mẹ, vô tình con sẽ học được cách kết nối cảm xúc với lời nói. Đồng thời lưu ý rằng, hãy để con thoải mái nói lên cảm xúc và tâm trạng của bản thân để con mở lòng, cởi mở hơn. Thay vì những câu hỏi dồn dập trẻ, bố mẹ nên ân cần và nhẹ nhàng hỏi trẻ, đồng thời nói lên cảm xúc suy nghĩ của mình như là một lời tâm sự với con, tránh làm trẻ cảm giác bị gò bó hay “tra khảo”. 

Tôn trọng cảm xúc của con

Nhiều bố mẹ cảm thấy con đang “quá cảm xúc”, có thể là phản ứng “quá lố” với những sự việc, vấn đề đơn giản. Tuy nhiên điều này là hoàn toàn sai, trong thế giới quan của con trẻ, những vấn đề đó hoàn toàn là những vấn đề khó khăn đối với trẻ. Vì vậy bố mẹ cần đặt bản thân vào vị trí của con, hiểu con và đồng cảm với con, để con cảm nhận được việc bộc lộ cảm xúc là tốt, rằng bố mẹ luôn sẵn sàng giúp đỡ mình.

Ví dụ khi con la hét giành đồ chơi, thay vì chỉ trích con, bố mẹ hãy nói một số điều để xoa dịu tâm trạng của con như “Con đang bực mình khi thấy món đồ chơi bị hỏng đúng không? Mẹ cũng thấy vậy, điều này thật tệ”.

Xem thêm: Dạy trẻ quản lý cảm xúc – Mạnh mẽ đối mặt với mọi tình huống

Dạy trẻ việc yêu cầu giúp đỡ

Khi trẻ lên 3, trẻ bắt đầu nhận thức tốt hơn, trẻ sẽ có thể gặp nhiều vấn đề hơn. Vì vậy bố mẹ cần dạy trẻ yêu cầu giúp đỡ khi cảm thấy khó khăn. Việc này cũng giúp trẻ hình thành suy nghĩ tìm kiếm sự giúp đỡ thay vì ôm đồm quá nhiều về bản thân. Bố mẹ có thể nói với con rằng “Nếu con cần sự giúp đỡ, hãy nói với mẹ, mẹ sẽ giúp con một tay”.

Cho trẻ nhiều thời gian vui chơi

Nhiều nhà khoa học đã chứng minh rằng, việc vui chơi là chìa khóa để trẻ phát triển nhận thức. Khi trẻ vui chơi, con được tiếp xúc với nhiều điều mới lạ, được hoạt động, chạy nhảy, từ đó giúp con trẻ nâng cao khả năng suy nghĩ, hiểu biết, trí tưởng tượng, tìm tòi và khám phá, giải quyết các vấn đề,… Bố mẹ có thể cùng con vui chơi nhiều hơn cũng như tạo điều kiện để con học hỏi và phát triển nhận thức. Bố mẹ hãy dành thời gian dẫn trẻ đi chơi công viên, sở thú, làm vườn,… Bố mẹ cũng có thể cùng con chơi những trò chơi đóng vai để con có thể vừa vui chơi vừa học được cách giải quyết vấn đề thông qua các tình huống.

Xem thêm: 20 trò chơi phát triển nhận thức cho trẻ mầm non ĐƠN GIẢN

Tạo thói quen sống lành mạnh cho trẻ

Việc phát triển đầy đủ cũng giúp trẻ tiến bộ hơn về mặt nhận thức. Bố mẹ nên tập thói quen ngủ sớm, ngủ đúng giờ và đủ giấc cho trẻ để các bộ phận cơ thể của con được nghỉ ngơi và phát triển tốt nhất. Đặc biệt là bộ não. Ngoài ra cần cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng cho trẻ như các dưỡng chất vitamin, protein, canxi,… để trẻ có thể phát triển toàn diện về thể chất, trí não.  Đồng thời, bố mẹ hãy tạo thói quen ăn uống lành mạnh ngay từ nhỏ cho con như hạn chế uống nước ngọt, thức ăn có nhiều dầu mỡ, thức ăn nhanh,…

Đặt câu hỏi

Việc đặt câu hỏi để giúp con học cách suy nghĩ, nâng cao nhận thức cũng là một phương pháp hay. Khi trẻ cố gắng tìm ra câu trả lời, con sẽ học được nhiều thứ, tìm ra hướng giải quyết vấn đề. Bố mẹ có thể hỏi con những câu hỏi như “Tại sao chúng ta nên đi ngủ đúng giờ?”, “Con sẽ dọn dẹp món đồ nào đầu tiên?”,… Những câu hỏi này sẽ vừa sức với trẻ nhưng cũng khiến con phải suy nghĩ, tạo thói quen suy nghĩ cho con trước khi hành động.

Xem thêm: 100+ câu đố tư duy cho trẻ chọn lọc SÁNG TẠO và ĐỘC ĐÁO NHẤT

Thông qua các công cụ

Hiện nay, tình trạng trẻ xem tivi, điện thoại rất nhiều và hầu hết bố mẹ đều cho rằng đây là một việc rất xấu. Tuy nhiên, nếu bố mẹ có thể ứng dụng những công cụ như tivi, điện thoại, phim ảnh, bài hát để phát triển nhận thức cho trẻ em. Những nhân vật hoạt hình, những câu chuyện cổ tích, những bài hát vui nhộn sẽ giúp con học hỏi một cách nhanh chóng. Vì vậy hãy lựa chọn kênh học tập phù hợp cho trẻ, tránh để trẻ xem những chương trình không phù hợp, có nội dung ảnh hưởng đến trẻ. Đồng thời kiểm soát tầm nhìn và thời gian xem của trẻ để không ảnh hưởng đến sức khỏe cũng như tinh thần của con.

Việc nuôi con đến khi trưởng thành là một quá trình không quá dễ dàng vì ở mỗi độ tuổi bố mẹ cần có phương pháp giáo dục khác nhau để có thể giúp con phát triển tốt nhất. Khi con 3 tuổi là một bước ngoặt phát triển về những suy nghĩ, nhận thức cũng như tính cách. Vì vậy, bố mẹ cần nắm được nhận thức của trẻ 3 tuổi như thế nào để từ đó có thể tìm phương pháp giáo dục phù hợp cho con. Hy vọng bài viết trên sẽ giúp các bố mẹ có thêm những gợi ý hữu ích để nuôi dạy con tốt hơn.

Sinh trắc vân tay hiện nay cũng là một trong những công cụ ấn tượng và hữu ích để các gia đình định hướng cũng như xây dựng kế hoạch giáo dục con. Thông qua các báo cáo chi tiết, cha mẹ có thể hiểu hơn những tiềm năng, ưu nhược điểm và tính cách của con trẻ. Liên hệ ngay UPO để được tư vấn chi tiết!

Đăng ký Sinh Trắc Vân Tay cho bé MIỄN PHÍ

trường đào tạo kỹ năng UPO

cho thanh thiếu niên từ 10-16 tuổi

đăng ký sớm

Nha Trang

Hà Nội / Đà Nẵng

Tác giả/Tham vấn: LÊ ĐẶNG MINH NHẬT

Founder - CEO Công Ty CP Tiềm Năng Vô Hạn UPO

Thầy Lê Đặng Minh Nhật là nhà đào tạo, nhà nghiên cứu tâm lý giáo dục vời hơn 10 năm giảng dạy và đào tạo hơn 30.000 học viên toàn quốc. Thầy cũng là nhà huấn luyện và tư vấn cho đội ngũ nhân sự và khách hàng của các tập đoàn và doanh nghiệp: FPT, PQC hospitality, J&T express, Amyra, ILA, RMIT, AIA EXCHANGE, Chubb Life, Global Media…

"Giáo dục nào đâu phải là quần áo để khoác lên cho đẹp, bởi giáo dục vốn dĩ là khơi dậy cái đẹp từ bên trong mỗi đứa trẻ" chính là châm ngôn của thầy trong giáo dục con trẻ.