Dạy con tiêu tiền lì xì – Vấn đề “muôn thuở” dịp Tết đến

Một nét đẹp văn hoá trong ngày Tết của người Việt Nam chính là lì xì. Trong những ngày này, trẻ em sẽ đi chúc Tết, dành những lời chúc cho người lớn và nhận lại những phong bao lì xì tươi thắm. Tuy nhiên, luôn có một vấn đề tranh cãi: “Ba mẹ có nên giữ tiền lì xì của con hay không và cách để dạy con tiêu tiền lì xì như thế nào cho hợp lý?”.

Cha mẹ có nên “thu” tiền lì xì của con hay không?

Câu hỏi này bao nhiêu năm này vẫn gây ra rất nhiều tranh cãi với các luồng ý kiến khác nhau. Nhiều trường hợp ba mẹ đưa ra lý do rằng ba mẹ cầm hộ tiền lì xì sẽ an toàn hơn và dùng tiền đó cũng là tiêu dùng cho con như sắm sửa sách vở, đóng học phí, mua quần áo mới. Khi con được nhận lì xì, ba mẹ cũng phải lì xì lại cho người khác nên đôi khi ba mẹ sẽ dùng tiền đó để “trả lại”, ngoài ra còn có lý luận cho rằng trẻ con không có nhu cầu gì nhiều nên không cần cầm nhiều tiền. Chính những lời nói này khiến cho các bé dễ sinh ra sự ganh tỵ.

Không thể phủ nhận rằng trẻ em cũng có tâm lý muốn tự lập, thể hiện sự trưởng thành nên cũng muốn sở hữu và tự chi tiêu tiền, mua những thứ mình thích. Ban đầu ba mẹ nói chỉ “giữ hộ” nhưng sau này lại đưa ra nhiều lý do không đưa lại tiền là cho bé, con trẻ sẽ nghĩ ba mẹ đang nói dối, làm ảnh hưởng đến hình tượng ba mẹ và thậm chí gây mất lòng tin của trẻ rất nhiều.

Xét về tình và lý, các bé nên được quyền tự tiêu tiền lì xì của mình. Đây như là lời chúc, là tiền mừng để bé gặp được những điều may mắn trong năm mới nên hiển nhiên con có quyền sử dụng. Xét về mặt pháp luật, trong điều 77 của Luật Hôn nhân và Gia đình có quy định:

• Con dưới 9 tuổi: Ba mẹ có quyền sử dụng tiền mừng tuổi của con vì lợi ích của con
• Từ đủ 9 tuổi đến dưới 15 tuổi: Ba mẹ có quyền định đoạt số tiền mừng tuổi này vì lợi ích của con nhưng phải xem xét nguyện vọng của con.
• Từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi: Con có quyền tự sử dụng số tiền mừng tuổi của mình.

Qua đó chúng ta có thể tóm lại rằng ba mẹ có thể cầm giúp tiền lì xì của con nhưng không nên tịch thu không trả mà nên dạy con cách tiêu tiền hợp lý. Đây cũng là một cơ hội tốt để ba mẹ dạy bé hiểu về giá trị của tiền cũng như cách quản lý tài chính phù hợp. Hãy thuyết phục trẻ ba mẹ sẽ giúp con sut dụng tiền một cách thông minh và “thú vị” nhất, quan trọng phải giữ đúng lời hứa đã nói với con.  

Dạy con tiêu tiền lì xì như thế nào cho hợp lý?

Tuỳ vào hoàn cảnh của mỗi gia đình mà số tiền lì xì của con có thể rất lớn, do đó dễ gây ra tâm lý không coi trọng đồng tiền, nghĩ rằng tiền dễ kiếm nên bé sẽ tiêu xài không đúng cách, dê tiêu hoang phí hay sa đà vào các trò chơi, tệ nạn xã hội. Việc giáo dục cho con cách tiêu tiền lì xì hợp lý là nhiệm vụ vô cùng quan trọng của ba mẹ. Sau đây là một vài phương pháp cho các bậc phụ huynh tham khảo.

Cho con hiểu ý nghĩa của tiền lì xì

Theo tục lệ truyền thống, lì xì cho trẻ con hoặc người già mang đến ý nghĩa là những lời chúc, cầu mong may mắn và sức khỏe trong năm mới. Vì thế khi mình nhận được tiền mừng thì cũng cần lì xì lại giống như sự đáp lễ cho người khác. Vì thế ba mẹ nên giải thích để bé hiểu đây không phải là cho không tiền cũng như không lợi dụng việc này để xin xỏ hay có sự so bì tiền mừng của người này ít hay nhiều. Ngoài ra khi nhận tiền lì xì, bé cũng cần thể hiện sự trân trọng, lễ phép, biết cảm ơn và dùng 2 tay khi nhận lì xì từ người khác. Cha mẹ cũng có thể dạy trẻ chúc tết như một lời cảm ơn người lớn.

Sau khi nhận tiền lì xì, nhiều trẻ có xu hướng sử dụng vào các mục đích xa xỉ như đi chơi, mua sắm những món đồ đắt tiền vì nghĩ đây là số tiền được người khác cho, không cần bỏ công sức mà cũng có được. Ba mẹ hãy dạy dỗ bé hiểu rằng mỗi đồng tiền người lớn kiếm được đều rất khó khăn, dù là tiền được cho hay chăng nữa cũng cần tiết kiệm và có ý thức hơn về cách tiêu tiền của bản thân. 

Xem thêm: Dạy trẻ chào hỏi lễ phép – Kỹ năng cơ bản để làm người TỬ TẾ

Giúp con lập kế hoạch và theo dõi các khoản chi tiêu

Nhiều bậc phụ huynh còn có suy nghĩ “trẻ con không biết tiêu tiền” nhưng thực tế để “biết tiêu tiền” đòi hỏi phụ huynh phải dành thời gian để chỉ cho con, giúp con lập kế hoạch và theo dõi các khoản chi tiêu từ tiền lì xì cũng như các khoản tiền khác.

Ba mẹ không nên quá khắt khe hay cấm đoán con tiêu gì và không được tiêu gì. Hãy lắng nghe những nguyện vọng của bé và xem xét nhu cầu nào hợp lý, nhu cầu nào không để cho bé hiểu. Không nên cấm đoán trẻ quá nhiều dễ gây nên sự bức bối và tương tự, không nên đáp ứng tất cả yêu cầu sẽ hình thành thói quen xấu, sự đua đòi ở trẻ.

Ví dụ sau dịp Tết, ba mẹ nên cùng con tổng kết lại số tiền lì xì nhận được và cùng lập kế hoạch chi tiêu, phân bổ ngân sách sử dụng hợp lý. Ba mẹ có thể gợi ý về các khoản cần dùng như mua sách vở, đồ dùng học tập, đi chơi, bỏ heo tiết kiệm,… Từ đó giúp bé định hình được những khoản cần dùng để chi tiêu có chừng mực.

Dạy con tư duy “dùng tiền đẻ ra tiền”

Biết cách quản lý chi tiêu không chỉ là dùng tiền đúng mục đích, tiết kiệm tiền mà còn phải “dùng tiền đẻ ra tiền”. Định nghĩa này có nghĩa là dùng những khoản tiền chưa dùng đế để đầu tư, kinh doanh hoặc tìm cách để kiếm được nhiều tiền hơn nữa. Ba mẹ nên gợi ý những phương pháp phù hợp với độ tuổi và khả năng của con như bán hàng handmade, bán dụng cụ học tập hay mở một quầy nước nhỏ, bán bánh do chính mình làm,… 

Với số vốn ban đều, ba mẹ có thể định hướng cho con mua những vật dụng làm handmade như len, que đan, giấy gói, bóng đèn nháy để làm thành bó hoa len. Hiện nay trào lưu này đang rất “hot” và được nhiều người ưa chuộng. Số vốn bỏ ra không quá lớn, bé có thể tranh thủ làm vào thời gian rảnh và lợi nhuận ổn định.

Đồng thời nhờ vào việc biết tiết kiệm tiền mà bé sẽ có vốn để hỗ trợ cho việc tư duy kiếm tiền sau này. Trong thời gian đầu, ba mẹ hãy hỗ trợ để bé được thuận lợi hơn, hạn chế sai sót hoặc thua lỗ sẽ khiến bé nản lòng. 

Thông thường ngày xưa hay có tư duy cất giữ tiền là an toàn nhất, tuy nhiên việc làm như vậy chỉ càng làm mất giá đồng tiền. Thay và đó nên đầu tư để tiền “tự sinh sôi”, gửi lãi suất ngân hàng cũng được coi là một cách khiến tiền tự đẻ ra tiền nhưng với lãi suất và lợi nhuận khá thấp. Thay vào đó ba mẹ nên hướng dẫn bé đầu tư vào các hạng mục kinh doanh, buôn bán phù hợp với khả năng. Bé có thể cùng hợp tác với bạn bè để làm chung, hạn chế được nhiều rủi ro hơn.

Xem thêm: Dạy con kiếm tiền với 7 hoạt động cực ĐƠN GIẢN và NĂNG ĐỘNG

Quyên góp, làm từ thiện – Những nghĩa cử cao đẹp

Việc quyên góp, làm tình nguyện là hoạt động nên được ba mẹ khuyến khích cho bé tham gia. Đây là một hành động, lối sống đẹp và mang lại nhiều ý nghĩa. Bằng những giá trị mình có, bé có thể quyên góp một phần từ tiền mừng tuổi cho những câu lạc bộ thiện nguyện, hỗ trợ cho những hoàn cảnh khó khăn hơn mình rất nhiều. Nhiều ra bé còn có thể quyên góp sách vở, quần áo, đồ dũng không dùng đến cho những người khác.

Thông thường trên trường học sẽ có những chương trình quyên góp, ba mẹ hãy động viên bé tham gia và tạo cơ hội cho bé đóng góp vào những hoạt động đó. Không chỉ vậy, ba mẹ nên giáo dục cho bé bằng việc giúp đỡ những người khác bằng các hành động như giúp người lớn tuổi qua đường, giúp đỡ người bị ngã, tặng đồ ăn cho người lớn và hãy có những thái độ lễ phép với họ.

Để bé có cái nhìn đa chiều và thực tế về cuộc sống, các bậc phụ huynh có thể cho bé đến thăm các trại trẻ mồ côi, viện dưỡng lão, nhà tình thương, trại trẻ khuyết tật,.. để con được biết đến các hoàn cảnh khó khăn trong thực tế và góp phần giúp đỡ họ. Bé có thể mua những phần bánh, sữa, quần áo hoặc chăn gối để cải thiện cuộc sống của người khó khăn. Đôi khi những cuộc trò chuyện, những bài hát hay điệu nhảy bé dành cho họ cũng đã là một món quà an ủi tinh thần quý giá. Sau khi trải qua những chuyến thăm này, ba mẹ nên nói chuyện để hỏi về cảm nghĩ của bé cũng như khuyên nhủ để bé có ý thức tôn trọng người có hoàn cảnh khó khăn hơn mình, từ đó cố gắng học tập và làm việc để bản thân trở nên có ích, giúp đỡ được cho nhiều người hơn nữa.

Cùng bố mẹ chăm sóc gia đình

Việc chăm lo gia đình nghe có vẻ to lớn và không phải nhiệm vụ của trẻ em nhưng bé nên góp một phần công sức hoặc vật chất để mua sắm một số đồ đạc, trang trí nhà cửa. Đây là biểu hiện của sự trưởng thành, mong muốn đóng góp cho gia đình và chắc chắn sẽ làm cho ba mẹ tự hào. Việc dạy cách chăm lo cho gia đình giúp con có nhận thức về trách nhiệm và khẳng định được vai trò của con trong gia đình, giúp bé sớm tự lập và không bị bỡ ngỡ đối với cuộc sống sau này.

Tuỳ vào khả năng tài chính và độ tuổi của mình mà các bé có thể giúp đỡ ba mẹ trong nhiều công việc khác nhau. Nếu bé có một khoản tiết kiệm hoặc thu nhập ổn định, bé có thể mua các món đồ như tranh, ảnh, bình hoa, đồng hồ để trang trí nhà cửa hay đôi khi là những món quà tặng cho ba mẹ nhân dịp đặc biệt.

Tiền mừng tuổi là một nét văn hoá đầy ý nghĩa mỗi dịp Tết đến, mỗi phong bao lì xì là một lời chúc may mắn dành cho các bé, vì vậy ba mẹ hãy giúp trẻ biết cách sử dụng số tiền đó hợp lý, đúng mục đích. Hy vọng bố mẹ đã có thêm những thông tin hữu ích để dạy con tiêu tiền lì xì cũng như dạy con cách biết quý trọng đồng tiền, quản lý chi tiêu hợp lý.

trường đào tạo kỹ năng UPO

cho thanh thiếu niên từ 10-16 tuổi

đăng ký sớm

Nha Trang

Hà Nội / Đà Nẵng

Tác giả/Tham vấn: LÊ ĐẶNG MINH NHẬT

Founder - CEO Công Ty CP Tiềm Năng Vô Hạn UPO

Thầy Lê Đặng Minh Nhật là nhà đào tạo, nhà nghiên cứu tâm lý giáo dục vời hơn 10 năm giảng dạy và đào tạo hơn 30.000 học viên toàn quốc. Thầy cũng là nhà huấn luyện và tư vấn cho đội ngũ nhân sự và khách hàng của các tập đoàn và doanh nghiệp: FPT, PQC hospitality, J&T express, Amyra, ILA, RMIT, AIA EXCHANGE, Chubb Life, Global Media…

"Giáo dục nào đâu phải là quần áo để khoác lên cho đẹp, bởi giáo dục vốn dĩ là khơi dậy cái đẹp từ bên trong mỗi đứa trẻ" chính là châm ngôn của thầy trong giáo dục con trẻ.